จานชามเมลามีน สำหรับโรงอาหาร เลือกกี่ใบถึงพอใช้งาน?

5 Feb 2026

จานชามเมลามีน สำหรับโรงอาหาร เลือกกี่ใบถึงพอใช้งาน?

โรงอาหารไม่ว่าจะเป็นโรงอาหารโรงเรียน โรงอาหารโรงงาน หรือศูนย์อาหารในองค์กร จุดที่ทำให้ระบบ “ลื่น” หรือ “สะดุด” มักไม่ได้อยู่ที่รสชาติอาหารอย่างเดียว แต่อยู่ที่เรื่องหลังบ้านแบบง่าย ๆ อย่าง “จานชามพอไหม” เพราะพอถึงชั่วโมงพีค คนเข้าแถวพร้อมกัน จานหมด ชามไม่พอ ช้อนส้อมหาย ระบบจะพังทันที ทั้งคิวเริ่มยาว คนเริ่มหงุดหงิด และพนักงานต้องวิ่งแก้ปัญหาแทนที่จะโฟกัสที่การเสิร์ฟ

แต่ในอีกมุม ถ้าซื้อเยอะเกินไปก็มีต้นทุนจม กินพื้นที่เก็บ แถมของบางส่วนอาจไม่ค่อยได้ใช้จนเสื่อมก่อนเวลา ดังนั้นคำถาม “ต้องซื้อกี่ใบถึงพอใช้งาน” จึงควรถูกตอบด้วยการคำนวณและมองสภาพการใช้งานจริงของโรงอาหาร ไม่ใช่เดาเอาจากจำนวนที่นั่งอย่างเดียว

เริ่มจากหลักคิดที่คนทำโรงอาหารใช้กันจริง: กฎ 3 ต่อ 1

คล้ายกันกับ หลัการคำนวณจานในร้านอาหาร ซึ่งง่ายที่สุดที่ใช้ได้กับโรงอาหารแทบทุกแบบคือ “กฎ 3 ต่อ 1” หรือมีภาชนะอย่างน้อย 3 ชุดต่อ 1 ที่นั่ง เหตุผลคือจานชามในโรงอาหารมันหมุนอยู่ตลอดเวลา และในช่วงพีคจะมีจานชาม “อยู่ 3 สถานะ” พร้อมกันเสมอ
  • ชุดที่ 1 (In-use) อยู่บนโต๊ะ/ในมือผู้ใช้บริการ
  • ชุดที่ 2 (In-the-wash) อยู่ในจุดล้าง หรือรอคิวล้าง/ฆ่าเชื้อ
  • ชุดที่ 3 (In-rest/Cooling) พักให้แห้ง ระบายความร้อน ก่อนนำกลับมาใช้
ชุดที่ 3 นี่สำคัญมาก เพราะโรงอาหารจำนวนมากใช้การล้างด้วยน้ำร้อนหรือเครื่องล้างจาน ถ้าหยิบจานที่เพิ่งล้างเสร็จ (ยังร้อน/ยังชื้น) ไปเสิร์ฟทันที ภาพรวมจะดูไม่สะอาด ลูกค้ารู้สึกไม่ดี และในระยะยาวตัววัสดุอาจเสื่อมเร็วกว่าเดิมจากการใช้งานแบบไม่ให้ “ได้พัก” ถ้างบเริ่มต้นจำกัดจริง ๆ บางแห่งเริ่มที่ 2–2.5 เท่าของที่นั่งได้ แต่ต้องมั่นใจว่า “ระบบล้างเร็วมาก” และมีคนล้างพอในช่วงพีค ไม่งั้นสุดท้ายจะกลับมาจมกับปัญหาจานชามไม่พออยู่ดี

สูตรคำนวณแบบโรงอาหาร: ไม่ใช่ตามจำนวนที่นั่งอย่างเดียว

วิธีคิดที่ช่วยให้ตัวเลขออกมาใกล้เคียงความจริงคือเอา “จำนวนที่นั่ง” ผูกกับ “ความหนาแน่นของการใช้งาน” และเผื่อแตกหัก/สูญหายไว้เสมอ สูตรใช้งานง่าย (ปรับใช้ได้ทุกโรงอาหาร): Q = (S × R) × B
  • Q = จำนวนภาชนะที่ควรมีทั้งหมด (ต่อประเภท)
  • S = จำนวนที่นั่งในโรงอาหาร
  • R = ตัวคูณต่อที่นั่ง (โดยทั่วไป 2–3 ตามชนิดภาชนะและความเร็วการหมุน)
  • B = ตัวเผื่อ (Buffer) 10–15% หรือ 1.10–1.15
ตัวคูณ R จะเป็นตัวที่ทำให้ “โรงอาหารแต่ละที่” ต้องใช้จำนวนไม่เท่ากัน เช่น โรงอาหารที่มีเมนูเส้นขายดีมาก จะใช้ชามเยอะกว่าจาน หรือโรงอาหารที่มีรอบพักเป็นกะ จะมีพีคเป็นช่วง ๆ ต้องเผื่อภาชนะที่พอให้หมุนทัน

ตารางแนะนำจำนวนภาชนะสำหรับโรงอาหาร (อิง 100 ที่นั่ง)

ตารางนี้ใช้เป็น “ฐานตั้งต้น” สำหรับโรงอาหารทั่วไป (แนวโรงอาหาร/แคนทีน) แล้วค่อยปรับเพิ่มตามเมนูและความเร็วการล้าง
ประเภทภาชนะ ขนาดที่นิยม ตัวคูณต่อที่นั่ง (R) จำนวนแนะนำต่อ 100 ที่นั่ง (รวมเผื่อแล้ว)
จานอาหารหลัก 9 – 9.75 นิ้ว 2.5 – 3.0 275 – 345 ใบ
จานรอง/ของหวาน 7 – 7.25 นิ้ว 3.0 – 4.0 330 – 460 ใบ
ชามซุป/ชามก๋วยเตี๋ยว 6 – 8 นิ้ว 2.0 – 3.5 220 – 400 ใบ
ถ้วยน้ำจิ้ม/ถ้วยผลไม้ 4 – 5 นิ้ว 3.0 – 4.0 330 – 460 ใบ
แก้วน้ำ มาตรฐาน 2.5 – 4.0 275 – 460 ใบ
ช้อน-ส้อม มาตรฐาน 3.0 – 4.0 330 – 460 ชุด
หมายเหตุ: ตัวเลข “รวมเผื่อแล้ว” ใช้ Buffer ประมาณ 10–15% เพื่อรองรับแตกหัก สูญหาย หรือมีรอบพิเศษที่คนมาเยอะกว่าปกติ

โรงอาหารแต่ละแบบ ต้องปรับตัวเลขไม่เหมือนกัน

แม้จะใช้กฎ 3 ต่อ 1 เป็นฐาน แต่โรงอาหารแต่ละประเภทมีพฤติกรรมการใช้ภาชนะต่างกัน จึงควรปรับตาม “สถาปัตยกรรมบริการ” ของแต่ละที่

โรงอาหารสถานศึกษา: ถาดหลุมช่วยลดจำนวนชิ้นได้เยอะ

โรงเรียนหลายแห่งใช้ “ถาดหลุม” แทนการใช้จานหลายใบในหนึ่งมื้อ ทำให้จำนวนภาชนะต่อคนลดลงมาก และควรคิดจาก “จำนวนนักเรียนที่กินพร้อมกัน” มากกว่าจำนวนที่นั่ง เพราะเวลาอาหารกลางวันเด็กมักลงพร้อมกันเป็นรอบ แนวทางตั้งต้นที่ใช้ได้จริงคือมีถาดหลุม 1.10–1.25 ใบต่อคน เช่น นักเรียน 1,000 คน ควรมีถาดหลุมประมาณ 1,100–1,250 ใบ เพื่อกันกรณีถาดชำรุด และมีกิจกรรมพิเศษที่คนเยอะขึ้น

โรงอาหารโรงงาน: ดู “คนพร้อมกันสูงสุด” ไม่ใช่จำนวนพนักงานทั้งโรงงาน

โรงงานใหญ่ ๆ อาจมีพนักงานหลักพัน แต่ไม่ได้กินพร้อมกันทั้งหมด ถ้ามีการแบ่งกะและแบ่งรอบพัก ให้ยึด “จำนวนผู้ใช้บริการพร้อมกันสูงสุด” (Peak) เป็นตัวตั้ง เช่น โรงงาน 1,000 คน แบ่งพัก 2 รอบ รอบละ 500 แต่ที่นั่งมี 300 คน แบบนี้ช่วงพีคจริง ๆ จะอยู่ราว 300–500 แล้วดูว่าเวลาล้างหมุนทันไหม ถ้าเป็นโรงอาหารที่หมุนเร็วและคนแน่น แนะนำให้ยึดสัดส่วนรวมแบบ 2.5 เท่าของ Peak สำหรับจาน/ชามหลัก และ 3–4 เท่า สำหรับของชิ้นเล็ก (ถ้วยน้ำจิ้ม ช้อนส้อม) เพราะของพวกนี้หายง่ายและตกหล่นบ่อย

ศูนย์อาหาร/โรงอาหารแบบเปิด: ภาพลักษณ์และความหลากหลายภาชนะสำคัญ

ศูนย์อาหารจะเจอการใช้งานแบบทั้งวัน มีเมนูหลากหลาย จานตื้น/จานลึกจะถูกใช้สลับกันตลอด ถ้าหน้าร้านมีเมนูเส้นขายดีมาก ให้เพิ่มชามเป็นพิเศษ ไม่งั้นจะไปตันที่ชามก่อน ทั้งที่จานยังเหลือ ทริกที่ช่วยลดปัญหา คือ “จัดสัดส่วนตามยอดขาย” เช่น เมนูเส้น 30% ของยอดขายทั้งหมด ก็ให้สัดส่วนชามอยู่ประมาณ 30–40% ของภาชนะหลัก และเผื่อเพิ่มไว้ถ้าเป็นร้านที่คิวแน่นในบางช่วง

อย่าลืม “แตกหัก-หาย-ใช้ผิด” ตัวกินสต็อกของโรงอาหาร

โรงอาหารมีอัตราการสูญเสียภาชนะสูงกว่าร้านอาหารทั่วไป เพราะใช้งานถี่ คนเยอะ และการเก็บล้างมักเร่งรีบ จึงควรเผื่อไว้ 10–15% เป็นขั้นต่ำ และถ้าเป็นโรงอาหารโรงงานที่ใช้งานหนักมาก บางที่เจอแตกหักรายปีระดับ 10–20% ก็มี อีกเรื่องที่เจอบ่อยคือการ “ใช้ผิดประเภท” เช่น เอาเมลามีนเข้าไมโครเวฟเพื่ออุ่นอาหาร แม้จะอุ่นไม่นานก็ทำให้ภาชนะเสื่อมเร็ว ผิวด้าน แตก หรือบิดรูปได้ง่าย ดังนั้นต่อให้คำนวณดีแค่ไหน ก็ยังต้องกันสต็อกสำหรับกรณีภาชนะเสียหายจากพฤติกรรมหน้างานด้วย

เมลามีนโรงอาหารควรเลือกแบบไหนให้ปลอดภัย

จำนวนภาชนะสำคัญก็จริง แต่ถ้าเลือกของไม่ได้มาตรฐาน ต่อให้มีเยอะก็เสี่ยงปัญหาใหญ่ในระยะยาว สำหรับประเทศไทย ภาชนะเมลามีนเป็นสินค้าควบคุมที่ต้องมี มอก. 2921-2562 ซึ่งเน้นเรื่องความปลอดภัยของสารที่อาจปนเปื้อนสู่อาหาร และกำหนดแนวทางการใช้งานชัดเจน เช่น ห้ามใช้กับอุณหภูมิเกิน 100°C ไม่แนะนำกับอาหารกรดจัดมาก และไม่ควรเข้าไมโครเวฟ โรงอาหารที่ต้องเสิร์ฟคนจำนวนมากทุกวัน แนะนำให้เลือกเมลามีนแท้ที่มีฉลากชัดเจน ตรวจสอบเครื่องหมาย มอก. ได้ และเลือกสี/ทรงที่เหมาะกับการ “คัดแยก” เช่น สีพื้นจะช่วยให้การนับสต็อกง่ายกว่า และรอยขีดข่วนมองเห็นไม่ชัดเท่าลายแฟชั่น

กลยุทธ์ซื้อให้คุ้ม: ยกลังเหมาะกับโรงอาหารที่สุด

โรงอาหารที่ใช้ภาชนะจำนวนมาก ถ้าซื้อแบบรายชิ้นหรือรายโหลจะคุมต้นทุนยากกว่า การซื้อแบบยกลัง (ประมาณ 96–144 ใบต่อลัง) มักได้ราคาต่อใบที่ลงชัด และเหมาะกับการเติมสต็อกรอบใหญ่ เช่น เปิดโรงอาหารใหม่ หรือวางแผนเติมสต็อกประจำปี
รูปแบบการซื้อ จำนวน (ใบ) ราคาเฉลี่ยต่อใบ (บาท) เหมาะกับสถานการณ์
ซื้อปลีกรายชิ้น 1 ใบ 49 – 78 ซื้อเติมด่วนเฉพาะที่ขาด
ซื้อส่งรายโหล 12 ใบ 35 – 39 โรงอาหารขนาดกลาง เริ่มขยายสต็อก
ซื้อส่งยกลัง 96 – 144 ใบ 22 – 25 คุ้มสุดสำหรับโรงอาหาร เปิดใหม่/เติมสต็อกประจำปี
อย่างไรก็ตาม ยกลังมาพร้อมน้ำหนักรวมสูง จึงควรวางแผนเรื่องขนส่งและพื้นที่เก็บให้ดี ถ้าออร์เดอร์รวมแตะยอดที่เข้าเงื่อนไขส่งฟรีได้ จะช่วยประหยัดได้อีกก้อนหนึ่ง และควรจัดพื้นที่เก็บให้แห้ง ระบายอากาศดี และวางสูงจากพื้นเพื่อกันฝุ่น/ความชื้น

“ใช้ของน้อยลง” แบบเห็นผล

หลายโรงอาหารซื้อภาชนะเยอะขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งที่ต้นเหตุจริง ๆ คือ “ดูแลไม่ถูกวิธี” เช่น ใช้ใยขัดแรง ๆ จนผิวด้าน คราบติดง่ายขึ้น จานดูเก่าเร็ว ต้องคัดทิ้งเร็ว หรือเก็บจานไม่ถูก ทำให้ฝุ่นลง ต้องล้างซ้ำ เสียรอบหมุนของภาชนะ แนวทางที่ช่วยให้ภาชนะอยู่ได้นานขึ้นและหมุนได้ลื่นขึ้น ได้แก่ เก็บภาชนะที่ล้างแล้วแบบคว่ำในตะแกรงโปร่งสะอาด วางสูงจากพื้นตามหลักสุขาภิบาล ป้องกันแมลงและฝุ่น ใช้น้ำยาล้างจานที่ไม่กัดผิว และหลีกเลี่ยงใยขัดโลหะ รวมถึงจัดกะบะเก็บจานให้ลดการกระแทกกันในตอนเก็บ

สรุปแบบจับไปใช้ได้ทันที

ถ้าต้องตอบแบบไม่อ้อม สำหรับโรงอาหารส่วนใหญ่ให้ยึด “กฎ 3 ต่อ 1” เป็นฐาน แล้วค่อยปรับตามความจริงของหน้างาน โดยเฉพาะช่วงพีคและความเร็วการล้าง จากนั้นเผื่อ 10–15% สำหรับแตกหัก/หาย และเลือกเมลามีนที่มี มอก. 2921-2562 เพื่อความปลอดภัยของผู้ใช้บริการ แนวทางตั้งต้นที่ช่วยให้ออกสต็อกได้ง่าย คือเมื่อรู้จำนวนที่นั่งหรือรู้จำนวนคนพีคในแต่ละรอบ ให้ตั้งเป้า จาน/ชามหลัก 2.5–3 เท่า ของตัวเลขนั้น และ ของชิ้นเล็ก 3–4 เท่า โดยเฉพาะถ้วยน้ำจิ้มกับช้อนส้อมที่หายง่ายที่สุด ถ้าทำตามนี้ โรงอาหารจะหมุนงานได้ลื่น ลดคิว ลดความวุ่นวายในช่วงเร่งด่วน และคุมต้นทุนได้จริง

ลิงก์อ้างอิง

ซื้อจานราคาส่งที่ Srithai Online

จานชามเมลามีนแท้สำหรับร้านอาหาร เลือกแบบที่มั่นใจเรื่องความปลอดภัยและมาตรฐานได้ตั้งแต่รอบแรก ช่วยให้ร้านเปิดใหม่ไม่ต้องเสียเวลาเปลี่ยนของบ่อย หากต้องการซื้อจานเมลามีนราคาส่งที่ Srithai Online หรืออยากให้ช่วยแนะนำจำนวน/รุ่นที่เหมาะกับรูปแบบร้าน สามารถปรึกษาเจ้าหน้าที่ได้ที่ LINE@ Srithaionline

แชท LINE@ Srithaionline เพื่อขอราคาส่ง/ปรึกษาเจ้าหน้าที่

อ่านต่อ

รวมลิงก์บทความจากเว็บไซต์ทางการ Srithai Superware สำหรับศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม

 

ย้อนกลับ

ลงทะเบียนเพื่อรับข่าวสาร