เคยสงสัยไหมว่า "กล่องพลาสติก" ที่เราใช้ใส่อาหารกันทุกวันเนี่ย เห็นมันดูแข็งแรงดีแบบนั้น แต่มันไม่ได้อยู่ยงคงกระพันตลอดไป หลายคนชอบคิดว่า "ก็แค่มันเก่าหน่อย สีซีดไปบ้าง หรือมีรอยนิดหน่อย ไม่เห็นเป็นไรเลย ยังใช้งานได้ปกติ" แต่จริงๆ แล้วพลาสติกมันมีการเสื่อมสภาพตลอดเวลา

พลาสติกที่เราเห็นเรียบๆ มันเกิดจากโครงสร้างเล็กๆ ที่เกาะกันเป็นสายยาวๆ เหมือนโซ่ แล้วเวลาผู้ผลิตเขาทำเนี่ย เขาจะใส่ "ตัวช่วย" เข้าไปเยอะมาก เช่น สารทำให้พลาสติกนิ่ม สารกันแดด หรือสารกันบูดพลาสติกไม่ให้มันกรอบง่ายๆ แต่พอเราเอาไปเข้าเวฟบ่อยๆ ล้างบ่อยๆ หรือเจอน้ำมันในอาหารบ่อยๆ ไอ้โซ่พวกนี้มันจะเริ่มขาด แล้วสารที่เราใส่เข้าไปมันก็จะ "รั่ว" ออกมาปนกับอาหารที่เรากินนั่นเอง

 

ดังนั้น การเปลี่ยนกล่องพลาสติกไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงาม แต่มันคือการดูแลสุขภาพของคนในบ้าน วันนี้เรามาดู 5 สัญญาณชัดๆ ที่บอกว่ากล่องใบเดิมของคุณควร "ไปต่อ" หรือ "พอแค่นี้" กัน

สัญญาณที่ 1: มีรอยขีดข่วนเยอะ หรือเริ่มมีรอยร้าว

รอยพวกนี้ส่วนใหญ่เกิดจากการที่เราใช้ช้อนส้อมโลหะไปขูด หรือใช้ฝอยขัดหม้อไปถูแรงๆ พอมันมีรอยขีดข่วนลึกๆ เนี่ย มันไม่ใช่แค่ดูไม่สวยนะ แต่มันคือ "ที่พักของเชื้อโรค" ชั้นดีเลยล่ะ ปกติพลาสติกที่เรียบๆ แบคทีเรียจะเกาะยาก แต่พอมีรอยแยกเล็กๆ แม้แต่เศษอาหารจิ๋วๆ หรือคราบโปรตีนที่เรามองไม่เห็นก็จะเข้าไปติดอยู่ข้างใน ทีนี้ต่อให้คุณล้างสะอาดแค่ไหน ใยขัดหรือน้ำยาล้างจานก็เข้าไปไม่ถึง แบคทีเรียตัวแสบๆ อย่าง Salmonella หรือ E. coli ก็จะโตไวมากในรอยพวกนี้ แถมอีกอย่าง พอมันมีรอย พลาสติกตรงนั้นจะอ่อนแอลง เวลาเข้าไมโครเวฟ มันจะปล่อย "ไมโครพลาสติก" หรือเศษพลาสติกจิ๋วๆ หลุดออกมาปนในแกงในข้าวของเราได้ง่ายกว่าเดิมเยอะเลย

สัญญาณที่ 2: ล้างยังไงก็ยังมีคราบสีฝังลึก และกลิ่นเหม็นค้าง

ใครเคยใส่แกงส้มหรือส้มตำแล้วกล่องเปลี่ยนเป็นสีส้มถาวรบ้างไหม? หรือล้างด้วยน้ำยาเป็นสิบรอบกลิ่นกระเทียมก็ยังอยู่ นั่นล่ะคือสัญญาณเตือนชั้นดีเลย พลาสติกจริงๆ แล้วมันมีรูพรุนเล็กจิ๋วที่เรามองไม่เห็นมันทำหน้าที่เหมือน "ฟองน้ำ" เลย ถ้ากล่องยังใหม่มันจะยังแน่นหนาดี แต่ถ้ามันเริ่มเสื่อมสภาพ รูพวกนี้จะกว้างขึ้น ทำให้สีจากซอสมะเขือเทศหรือขมิ้นแทรกตัวเข้าไปในเนื้อพลาสติกได้ กลิ่นอาหารที่เน่าเสียหรือเครื่องเทศก็เหมือนกัน พอมันเข้าไปอยู่ในเนื้อพลาสติกแล้ว มันจะล้างไม่ออก ข้อควรระวัง: ถ้าสีและกลิ่นจากอาหารเข้าไปข้างในได้ สารเคมีจากตัวพลาสติกเองก็ออกมาหาอาหารได้เหมือนกัน! โดยเฉพาะเวลาใส่ของที่มีน้ำมันเยอะๆ น้ำมันจะเป็นตัวละลายอย่างดีที่ดึงเอาสารเคมีแปลกๆ ออกมาใส่ท้องเราแทน

สัญญาณที่ 3: ฝาปิดไม่สนิท บิดเบี้ยว หรือน้ำรั่วซึม

หน้าที่หลักของกล่องเก็บอาหารคือต้อง "กันอากาศและเชื้อโรค" ได้ ถ้าวันไหนคุณปิดฝาแล้วมันดูเผยอๆ หรือต้องกดแรงๆ ถึงจะลง หรือถือนอนมาแล้วน้ำแกงหกเลอะเทอะ แสดงว่าระบบล็อกมันพังแล้ว สาเหตุหลักๆ มาจากความร้อน เช่น เอาเข้าไมโครเวฟทั้งฝา หรือล้างด้วยเครื่องล้างจานบ่อยๆ พลาสติกพอมันร้อนจัดแล้วเย็นจัดมันจะเกิดการ "เบี้ยว" (Warping)  นอกจากนี้ ตรงยางยืดๆ ที่ฝา (ถ้ามี) พอนานไปมันจะแข็งและกรอบจนแตก หรือบางทีก็เหนียวเหนอะหนะเพราะสารเคมีในยางมันเริ่มเยิ้มออกมา ถ้าปิดไม่สนิท อาหารข้างในก็จะบูดง่ายขึ้น เพราะออกซิเจนเข้าไปทำปฏิกิริยา แถมเชื้อราในอากาศก็อาจจะบินเข้าไปแอบอยู่ในร่องฝาที่ล้างยากๆ อีกด้วย

สัญญาณที่ 4: กล่องดูขุ่นมัว เนื้อสากมือ หรือเปลี่ยนเป็นสีเหลือง

หากจำกันได้ตอนซื้อมาใหม่ๆ กล่องจะใสแจ๋วดูน่าใช้มาก แต่พอใช้ไปสักพักมันจะเริ่มขุ่นเหมือนมีหมอกมาบัง หรือจับแล้วรู้สึกสากๆ เหมือนมีผงอะไรติดมือ นั่นคืออาการ "พลาสติกแก่" (ซึ่งจริงๆแล้ว กล่องก็จะมีแบบขุ่น แบบ ใส มาจากโรงงานโดยที่ยังไม่ได้มีการใช้งานเช่นเดียวกัน) ความขุ่นมัวนี้เกิดจากรอยร้าวขนาดเล็กจิ๋วที่อยู่ ข้างใน เนื้อพลาสติก เกิดจากการเปลี่ยนอุณหภูมิแบบฉับพลัน (เช่น ออกจากฟรีซแล้วเอาเข้าเวฟทันที) และปฏิกิริยากับออกซิเจนที่ทำให้สายโซ่พลาสติกขาดออกจากกันจนมันเปราะ ถ้าจับแล้วสากมือ แสดงว่าผิวหน้าพลาสติกเริ่มลอกหลุดออกมาแล้ว สารเติมแต่งต่างๆ ที่ทำให้พลาสติกคงตัวมันเริ่มสลายตัวออกมา ถ้าเรายังฝืนใช้ต่อ เราก็จะได้กิน "ไมโครพลาสติก" เข้าไปทุกมื้อโดยไม่รู้ตัว ซึ่งไอ้เจ้าพลาสติกจิ๋วพวกนี้มันตัวร้ายเลย มันสามารถเข้าไปในกระแสเลือดและกระจายไปตามอวัยวะต่างๆ ในร่างกายเราได้

สัญญาณที่ 5: ใช้งานมานานเกินไป หรือเป็นพลาสติกรุ่นเก่าที่ไม่มีมาตรฐาน

หลายคนใช้กล่องพลาสติกใบเดิมมาเป็นสิบปี "มรดกตกทอดจากคุณแม่" อันนี้ต้องระวังเป็นพิเศษเลย เพราะพลาสติกสมัยก่อน (ผลิตก่อนปี 2010) มาตรฐานความปลอดภัยไม่เหมือนสมัยนี้

• สาร BPA: เมื่อก่อนพลาสติกแข็งๆ ใสๆ มักจะมีสารตัวนี้ ซึ่งมันไปกวนระบบฮอร์โมนในร่างกาย เสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งและส่งผลต่อการสืบพันธุ์
• สารพาทาเลต: สารที่ทำให้พลาสติกนิ่ม ซึ่งมักจะปนเปื้อนมากับพลาสติกคุณภาพต่ำและหลุดออกมาได้ง่ายมากในอาหารที่มีไขมัน
• อายุการใช้งาน: ผู้เชี่ยวชาญบอกว่า กล่องพลาสติกที่ใช้ทุกวัน ควรเปลี่ยนใหม่ทุกๆ 1-5 ปี ขึ้นอยู่กับว่าเราใช้งานหนักแค่ไหน

เลือกใช้อย่างไรให้ปลอดภัยที่สุด?

ถ้ายังจำเป็นต้องใช้พลาสติก ผมมีเทคนิคง่ายๆ มาฝาก:

1. ดูเบอร์พลาสติก: ให้เลือกใช้เบอร์ 5 (PP) เพราะทนความร้อนได้ดีที่สุดและปลอดภัยที่สุดสำหรับการใช้ซ้ำ
2. เลี่ยงความร้อนสูง: แม้จะเขียนว่าเข้าไมโครเวฟได้ แต่แนะนำให้ใช้แค่ "อุ่น" แป๊บเดียวพอ อย่าใช้ "ปรุง" อาหารจนสุกในกล่องพลาสติก
3. สลับไปใช้แก้วหรือสเตนเลส: ถ้าต้องเก็บแกงที่มีน้ำมันเยอะๆ หรืออาหารที่มีความเป็นกรด (เช่น ต้มยำ) การใช้แก้วหรือสเตนเลสจะปลอดภัยกว่า 100% เพราะมันไม่ทำปฏิกิริยากับอาหาร

อ่านต่อ

รวมลิงก์บทความจากเว็บไซต์ทางการ Srithai Superware สำหรับศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม

• • ชามเมลามีนแท้ vs เมลามีนปลอม ดูยังไง? - 7 ข้อสังเกต บอกได้ทันที
  • 6 วิธีเลือก ลังคว่ำแก้ว 24 ช่อง ให้คุ้มค่า ใช้งานได้จริงในร้านอาหาร และในครัว
  • ทำความรู้จัก ริลัคคุมะ (rilakkuma) ทำไมถึงได้รับความนิยมในไทยอย่างสูง
  • กล่องพลาสติก ใส่อาหาร แบบขุ่นแบบใส เลือกอะไรดี ต่างกันยังไง?
  • แก้วชาเขียวมัทฉะ สีชมพู หนึ่งในเทรนด์ มาแรง สำหรับสายสุขภาพ
  • Homemade Greek Yogurt เก็บยังไง? เลือกภาชนะแบบไหนถึงสดได้นาน
  • กล่องใส่สลัดโรล - ควรเลือกแบบไหนดี มีกี่ไซส์? แบบไหนคุ้มทุน
  • กล่องเก็บขนมปัง (Bread Box) วิธีการเก็บให้สดนานที่สุด
  • กล่องอาหาร 3 ช่องพลาสติก ราคาถูกแพง ต่างกันยังไง?
  • กล่องใส่อาหารเวฟได้ - 5 ข้อจำเป็นต้องรู้ ก่อนซื้อของถูกมาใช้งาน
  • กล่อง ซุปเปอร์แวร์ ประวัติความเป็นมา ซื้อที่ไหนได้ของดีที่สุด?
  • รีวิว 5 แบบ กล่องพลาสติกใส มีฝาปิด แบบไหนทนทาน คุ้มค่าที่สุด?