ปีแรกที่ซื้อพาเลท ฝ่ายจัดซื้อคำนวณจากจำนวนสินค้าและพื้นที่คลัง แต่ปีที่สองเป็นต้นไป คำถามจะเปลี่ยนเป็น "ปีนี้ต้องซื้อเพิ่มกี่ใบ" เพราะพาเลทบางส่วนหาย บางส่วนชำรุด และงานอาจขยายตัว บทความนี้แยกให้เห็นว่างบทดแทนมาจากไหน ควรเผื่อกี่เปอร์เซ็นต์ พร้อมสูตรคำนวณและตารางงบให้กรอกเอง
การซื้อครั้งแรกคำนวณจากจำนวนตำแหน่งวางสินค้า จำนวนรอบหมุนเวียน และพื้นที่คลัง ซึ่งอธิบายไว้แล้วในบทความ โกดังต้องมีพาเลทพลาสติกกี่ใบ ส่วนงบปีถัดไปเป็นงบอีกประเภทหนึ่ง คืองบรักษาจำนวนพาเลทให้พอใช้ เพราะจำนวนพาเลทที่มีอยู่จริงลดลงทุกปี แม้จะไม่มีใครตั้งใจทิ้งก็ตาม
ปัญหาที่พบบ่อยคือ ไม่มีใครตั้งงบส่วนนี้ไว้ล่วงหน้า พอกลางปีพาเลทไม่พอ ก็ต้องเปิด PO ด่วน ซึ่งมักได้ราคาไม่ดี เลือกผู้ขายได้น้อย และบางครั้งต้องรับรุ่นที่ไม่ตรงกับของเดิม ทำให้พาเลทในคลังมีหลายขนาด วางซ้อนหรือเข้าแร็คได้ไม่สม่ำเสมอ
| สาเหตุ | เกิดจากอะไร | ใครควรดูแล |
|---|---|---|
| พาเลทหาย | ส่งไปพร้อมสินค้าแล้วลูกค้าปลายทางไม่คืน ผู้ขนส่งนำไปใช้ต่อ หรือถูกนำไปใช้งานอื่นภายในบริษัท | ฝ่ายขาย ฝ่ายขนส่ง และคลัง |
| พาเลทชำรุด | โฟล์คลิฟต์ชน วางน้ำหนักเกินพิกัด วางบนแร็คผิดรุ่น หรือตากแดดเป็นเวลานาน | คลังและฝ่ายปฏิบัติการ |
| งานขยาย | สินค้าเพิ่ม เปิดคลังใหม่ หรือเพิ่มเส้นทางส่งของ | ฝ่ายวางแผนร่วมกับจัดซื้อ |
การแยก 3 สาเหตุนี้ออกจากกันสำคัญมาก เพราะวิธีแก้ต่างกัน พาเลทหายแก้ด้วยระบบติดตามและเงื่อนไขกับคู่ค้า ส่วนพาเลทชำรุดแก้ด้วยการเลือกสเปกให้ถูกและการใช้งานที่ถูกวิธี ถ้านับรวมเป็นก้อนเดียว จะไม่รู้ว่าควรแก้ที่จุดไหน
ในไทยยังไม่พบสถิติสาธารณะเรื่องอัตราพาเลทหายหรือเสียหายต่อปี ตารางด้านล่างจึงใช้ข้อมูลจากต่างประเทศเป็นจุดตั้งต้น และควรปรับด้วยข้อมูลจริงของบริษัทหลังครบปีแรก
| ตัวเลข | บริบท | แหล่งข้อมูล |
|---|---|---|
| หาย 5-10% ต่อปี | บริษัทที่เป็นเจ้าของพาเลทเองและส่งพาเลทออกไปกับสินค้า | คู่มือ Pallet Pooling ของ Repackify |
| หาย 8-15% ต่อปี | ผู้ส่งสินค้าอาหารและเครื่องดื่มที่บริหารพาเลทของตัวเอง หายที่ลูกค้า ผู้กระจายสินค้า และผู้ขนส่ง | บทความของ Kolonell (บริษัทพัฒนาระบบติดตามพาเลท) |
| เสียหายราว 6% ต่อปี (ต่ำกว่า 1% ต่อรอบ) | พาเลทพลาสติกในพูลเครื่องดื่มเนเธอร์แลนด์ (DPB) วิ่งเฉลี่ยราว 9 รอบต่อปี | Logistics Matters |
| เสียหายราว 25% ต่อปี | พาเลทไม้ในพูลเดียวกันก่อนเปลี่ยนเป็นพาเลทพลาสติก | Logistics Matters |
ตัวเลข 25% เทียบกับ 6% ยังบอกอีกเรื่องหนึ่ง คือการเปลี่ยนชนิดพาเลทมีผลต่องบทดแทนโดยตรง เรื่องนี้ต่อยอดได้จากบทความ พาเลทพลาสติกกับพาเลทไม้ต่างกันอย่างไร
ก่อนเลือกตัวเลขตั้งต้น ให้ดูว่าพาเลทของบริษัทวิ่งแบบไหน
| รูปแบบการใช้งาน | ลักษณะ | ตัวเลขตั้งต้นที่เหมาะ |
|---|---|---|
| ระบบปิด | พาเลทอยู่ในโรงงานหรือคลังของบริษัทเอง หรือวนระหว่างสาขาของบริษัท | นับเฉพาะงบเสียหาย ใช้ราว 6% ต่อปีเป็นจุดตั้งต้น ส่วนพาเลทหายมักต่ำ |
| ระบบเปิด | พาเลทออกไปกับสินค้าถึงลูกค้าหรือผู้กระจายสินค้า แล้วรอรับคืน | นับทั้งหายและเสียหาย เช่น หาย 5-10% บวกเสียหายราว 6% |
| ส่งออกแบบไม่รับคืน | พาเลทไปกับตู้คอนเทนเนอร์และไม่กลับมา | ไม่ใช่งบทดแทน ให้นับเป็นต้นทุนบรรจุภัณฑ์ต่อการส่งออกแต่ละครั้ง |
สำหรับพาเลทส่งออกแบบไม่รับคืน ควรดูเรื่องมาตรฐานการส่งออกใน ISPM 15 กับพาเลทพลาสติก และ คู่มือเลือกพาเลทสำหรับตู้คอนเทนเนอร์ ประกอบ
ตัวอย่างด้านล่างใช้พาเลท 1,000 ใบ และราคาสมมติ 800 บาทต่อใบ ซึ่งเป็นตัวเลขเดียวกับตัวอย่างในบทความ ซื้อพาเลทจำนวนมาก ราคาจริงขึ้นกับรุ่นและน้ำหนักที่รับได้ ดูช่วงราคาได้ที่ พาเลทพลาสติกราคาเท่าไหร่
| รายการ | ระบบปิด | ระบบเปิด |
|---|---|---|
| พาเลทที่ใช้งานอยู่ | 1,000 ใบ | 1,000 ใบ |
| อัตราหาย (สมมติ) | - | 5% = 50 ใบ |
| อัตราเสียหาย (สมมติ) | 6% = 60 ใบ | 6% = 60 ใบ |
| จำนวนซื้อทดแทน | 60 ใบ | 110 ใบ |
| งบทดแทน (800 บาท/ใบ) | 48,000 บาท | 88,000 บาท |
| งานขยาย 10% (สมมติ) | 100 ใบ = 80,000 บาท | 100 ใบ = 80,000 บาท |
| งบรวมทั้งปี | 160 ใบ = 128,000 บาท | 210 ใบ = 168,000 บาท |
อย่าลืมต้นทุนที่ไม่ได้อยู่ในราคาต่อใบ เช่น ค่าขนส่งนอกเขตจัดส่งฟรี VAT และระยะเวลาผลิต รายการเหล่านี้สรุปไว้ในบทความ เทียบใบเสนอราคาพาเลทพลาสติก
ในตัวอย่างข้างต้น ยอดทดแทนต่อปีอยู่ที่ 60-110 ใบ ซึ่งอาจต่ำกว่าขั้นต่ำการสั่งผลิตบางรุ่น โดยเฉพาะพาเลทสีพิเศษ เหตุผลที่โรงงานต้องกำหนดขั้นต่ำอธิบายไว้ใน ทำไมพาเลทพลาสติกต้องสั่งขั้นต่ำ 300 ชิ้น ทางเลือกที่ใช้กันมีดังนี้
ไม่ว่าเลือกทางไหน ให้ระบุรุ่นของพาเลทเดิมไว้ในเอกสารจัดซื้อทุกครั้ง เพื่อให้พาเลทที่ซื้อทดแทนวางซ้อนและเข้าแร็คได้เหมือนของเดิม
ตัวเลขต่างประเทศใช้ได้แค่ปีแรก ปีต่อไปควรใช้ตัวเลขของบริษัทเอง ซึ่งเก็บได้ด้วยวิธีง่ายๆ ดังนี้
เมื่อรู้ว่าพาเลทหายหรือชำรุดจากอะไร ก็เลือกวิธีลดได้ตรงจุด
| ปัญหา | วิธีลด |
|---|---|
| พาเลทหายที่ลูกค้าปลายทาง | ใช้สีประจำบริษัทหรือทำเครื่องหมายบนพาเลท ทำใบรับส่งพาเลท และตกลงเงื่อนไขคืนพาเลทหรือค่าชดเชยไว้ในสัญญา |
| พาเลทถูกนำไปใช้งานอื่นภายในบริษัท | กำหนดว่าพาเลทกลุ่มไหนใช้กับงานไหน และนับสต็อกแยกตามพื้นที่ |
| พาเลทชำรุดจากน้ำหนัก | เลือกพาเลทตามค่ารับน้ำหนักให้ตรงงาน ดู Static, Dynamic และ Racking Load และ น้ำหนักพาเลทกับค่ารับน้ำหนัก |
| พาเลทชำรุดบนแร็ค | ใช้พาเลทที่ออกแบบสำหรับแร็ค ดู พาเลทเสริมเหล็กสำหรับระบบ Racking |
| พาเลทชำรุดจากการใช้งานทั่วไป | อบรมพนักงานขับโฟล์คลิฟต์ และดูแลตาม วิธีดูแลพาเลทพลาสติกให้ใช้ได้นาน |
สิ่งที่ไม่ควรทำคือตัดงบด้วยการซื้อพาเลทที่ถูกกว่าแต่ทนน้อยกว่า เพราะอัตราชำรุดจะสูงขึ้นและงบปีถัดไปจะเพิ่มขึ้นตาม สัญญาณของพาเลทราคาถูกที่ควรระวังสรุปไว้ใน พาเลทพลาสติกราคาถูก ดูอย่างไรว่าคุ้ม และการเปรียบเทียบพาเลทมือสองกับมือหนึ่งอยู่ใน พาเลทมือสองกับพาเลทใหม่
ถ้างานมีช่วงพีคสั้นๆ เช่น ช่วงเทศกาลหรือช่วงเก็บเกี่ยว การเช่าพาเลทเฉพาะช่วงอาจคุ้มกว่าการซื้อเพิ่ม ดูการเปรียบเทียบได้ที่ เช่ากับซื้อพาเลทพลาสติก
กรอกตัวเลขของบริษัทลงในช่องว่าง แล้วใช้ตารางนี้แนบในคำขออนุมัติงบ
| รายการ | ตัวเลขของบริษัท | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| 1. รุ่นและขนาดพาเลทที่ใช้อยู่ | ใช้รุ่นเดิมเพื่อให้วางซ้อนและเข้าแร็คได้ | |
| 2. จำนวนพาเลทที่ใช้งานอยู่ (ใบ) | จากการนับสต็อกล่าสุด | |
| 3. รูปแบบการใช้งาน (ระบบปิด / ระบบเปิด) | ดูหัวข้อที่ 4 | |
| 4. อัตราหาย (%) | ปีแรกใช้ 5-10% สำหรับระบบเปิด | |
| 5. อัตราเสียหาย (%) | ปีแรกใช้ราว 6% เป็นจุดตั้งต้น | |
| 6. จำนวนซื้อทดแทน (ใบ) = ข้อ 2 × (ข้อ 4 + ข้อ 5) | ||
| 7. จำนวนสำหรับงานขยาย (ใบ) | จากแผนของฝ่ายปฏิบัติการ | |
| 8. จำนวนซื้อรวม (ใบ) = ข้อ 6 + ข้อ 7 | เทียบกับขั้นต่ำการสั่งของรุ่นนั้น | |
| 9. ราคาต่อใบ รวมค่าขนส่งและ VAT (บาท) | จากใบเสนอราคาล่าสุด | |
| 10. งบประมาณรวม (บาท) = ข้อ 8 × ข้อ 9 | ||
| 11. ช่วงเวลาที่ต้องสั่ง | เผื่อระยะเวลาผลิตและส่งมอบ |
เมื่อของมาถึง ให้ตรวจรับตามขั้นตอนใน ตรวจรับพาเลทพลาสติกล็อตใหญ่ ก่อนนำเข้าใช้งาน
ถ้ายังไม่มีข้อมูลของบริษัทเอง ใช้ตัวเลขต่างประเทศเป็นจุดตั้งต้นได้ พาเลทที่ออกไปนอกบริษัทกับสินค้ามักหายราว 5-10% ต่อปี และพาเลทพลาสติกที่ใช้วนราว 9 รอบต่อปีเสียหายราว 6% ต่อปี จากนั้นนับสต็อกจริงทุกไตรมาสแล้วปรับตัวเลขในปีถัดไป
กรณีพูลพาเลทของผู้ผลิตเครื่องดื่มในเนเธอร์แลนด์ (DPB) พาเลทไม้แตกเสียหายราว 25% ต่อปี หลังเปลี่ยนเป็นพาเลทพลาสติก อัตรานี้ลดเหลือราว 6% ต่อปี หรือต่ำกว่า 1% ต่อรอบการใช้งาน
ทำได้ 3 ทาง คือรวมความต้องการ 2-3 ปีแล้วสั่งครั้งเดียวพร้อมเก็บเป็นสต็อกสำรอง รวมยอดทดแทนกับยอดขยายงาน หรือเลือกรุ่นมาตรฐานที่ผู้ขายมีสต็อก ควรสอบถามเงื่อนไขขั้นต่ำของรุ่นที่ใช้กับผู้ขายก่อนตั้งงบ
อัตราหาย = (ยอดยกมาต้นปี + ยอดซื้อเพิ่ม − ยอดนับได้จริงปลายปี − ยอดที่ตัดชำรุด) ÷ (ยอดยกมาต้นปี + ยอดซื้อเพิ่ม) × 100 ควรแยกนับพาเลทหายกับพาเลทชำรุดออกจากกัน เพราะวิธีแก้ต่างกัน
ทำเครื่องหมายหรือใช้สีประจำบริษัทบนพาเลท ทำใบรับส่งพาเลทให้ลูกค้าปลายทางเซ็นทุกครั้ง ตกลงเงื่อนไขคืนพาเลทหรือค่าชดเชยไว้ในสัญญา และนับสต็อกพาเลทเป็นรอบ ส่วนพาเลทเสียหายลดได้ด้วยการเลือกพาเลทให้ตรงน้ำหนักและวิธีใช้งาน
โทร 083-546-7835 (คุณรุต) หรือ 085-442-2299 (คุณแหม่ม) อ่านรายละเอียดบริการได้ที่ สายด่วนพาเลท
แท็ก: งบพาเลทประจำปี, พาเลทหาย, อัตราสูญเสียพาเลท, ฝ่ายจัดซื้อ, พาเลทพลาสติก
TH
EN