เก้าอี้พลาสติกในงานบุญ งานวัด งานศพ ทำไมต้องเป็นสีนี้ ทรงนี้เสมอ

สังเกตไหมว่าเก้าอี้งานบุญทุกที่หน้าตาคล้ายกันหมด

ลองนึกถึงงานบุญที่ผ่านมาในชีวิตคุณ ไม่ว่าจะเป็นงานทำบุญขึ้นบ้านใหม่ งานบวชลูกชายเพื่อนบ้าน งานศพญาติ หรืองานวัดประจำปี เก้าอี้ที่จัดเรียงเป็นแถวให้แขกนั่งมักมีหน้าตาคล้ายกันอย่างน่าประหลาดใจ เป็นเก้าอี้พลาสติกทรงเหลี่ยม ไม่มีที่เท้าแขน ซ้อนกันได้ มักเป็นสีส้มหรือสีน้ำเงิน และแทบจะเป็นรูปแบบเดียวกันทั่วประเทศไม่ว่าจะอยู่ภาคไหน

ความคุ้นตาขนาดนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ และไม่ใช่เพราะทุกคนลอกเลียนแบบกันโดยไม่มีเหตุผล แต่เป็นผลลัพธ์ของปัจจัยหลายอย่างที่ทำงานร่วมกัน ทั้งฟังก์ชันการใช้งานจริง ต้นทุนทางธุรกิจของผู้ให้เช่าเก้าอี้ และแม้แต่ความหมายเชิงวัฒนธรรมที่คนไทยรับรู้โดยไม่รู้ตัว

บทความนี้จะพาไปแกะทุกชั้นว่าทำไม เก้าอี้พลาสติกในงานบุญ งานวัด และงานศพถึงต้องเป็นแบบที่เราเห็นจนชินตา และทำไมเรื่องเล็ก ๆ แบบนี้ถึงสะท้อนวิธีคิดของคนไทยได้มากกว่าที่คิด

ทำไมต้องเป็นทรงเหลี่ยม ไม่ใช่ทรงกลมหรือทรงอื่น

เก้าอี้ที่ใช้ในงานบุญและงานวัดส่วนใหญ่เป็นเก้าอี้พลาสติกไม่มีพนักพิงหรือพนักพิงเตี้ย ทรงสี่เหลี่ยม ซึ่งในวงการเฟอร์นิเจอร์เรียกกลุ่มนี้ว่า Stool คือที่นั่งที่ไม่มีพนักพิงและไม่มีที่เท้าแขน เหตุผลที่ทรงเหลี่ยมถูกเลือกใช้มากกว่าทรงกลมในบริบทนี้มีที่มาจากฟังก์ชันการใช้งานล้วน ๆ

งานบุญและงานวัดต้องการการจัดวางที่นั่งเป็นแถวจำนวนมากในพื้นที่จำกัด เก้าอี้ทรงเหลี่ยมวางต่อกันได้แน่นสนิทโดยไม่เหลือช่องว่างระหว่างตัว ทำให้จัดที่นั่งได้มากกว่าทรงกลมในพื้นที่เท่ากันอย่างชัดเจน นอกจากนี้ขอบที่ตรงยังทำให้จัดแถวให้ตรงเป็นเส้นได้ง่ายกว่า ซึ่งสำคัญมากสำหรับงานที่มีแขกนับร้อยคนและต้องการความเป็นระเบียบ

รายละเอียดเรื่องความแตกต่างระหว่างเก้าอี้ทรงกลมกับทรงเหลี่ยมและการใช้งานที่เหมาะสมของแต่ละแบบ เคยอธิบายไว้แล้วในบทความ เก้าอี้พลาสติกกลม และ แบบมีเหลี่ยม ใช้งานต่างกันอย่างไร? ซึ่งระบุชัดว่าเก้าอี้ทรงเหลี่ยมเด่นเรื่องการจัดระเบียบ เหมาะกับงานที่มีคนเข้าร่วมจำนวนมากอย่างงานประชุมหมู่บ้านและงานทำบุญวัด เพราะมีน้ำหนักเบาและเคลื่อนย้ายง่าย ตรงกับโจทย์ของงานบุญที่ต้องติดตั้งและรื้อถอนภายในเวลาสั้น ๆ พอดี

เรื่องของสี ทำไมส้มและน้ำเงินถึงครองพื้นที่งานวัด

ถ้าสังเกตดี ๆ เก้าอี้งานบุญและงานวัดในไทยมักมีสีอยู่ไม่กี่สีหลัก คือสีส้ม สีน้ำเงิน และบางครั้งสีแดง ซึ่งต่างจากเก้าอี้ในร้านอาหารหรือบ้านเรือนทั่วไปที่มีตัวเลือกสีหลากหลายกว่ามาก เหตุผลที่สีเหล่านี้ถูกเลือกใช้ในบริบทงานบุญมีทั้งมิติด้านการใช้งานจริงและมิติทางวัฒนธรรม

ในมิติการใช้งาน สีส้มและสีน้ำเงินเป็นสีที่มองเห็นชัดในระยะไกลและในที่แสงน้อย ซึ่งสำคัญมากสำหรับงานที่จัดตอนกลางคืนหรือในพื้นที่โล่งแจ้งที่แสงไม่สม่ำเสมอ นอกจากนี้สีเหล่านี้ยังไม่แสดงรอยเปื้อนหรือคราบฝุ่นชัดเท่าสีอ่อนอย่างสีขาวหรือสีครีม ซึ่งเหมาะมากสำหรับเก้าอี้ที่ต้องใช้งานหนักกลางแจ้งบ่อยครั้งและทำความสะอาดไม่ได้ทั่วถึงทุกครั้ง

ในมิติเศรษฐกิจการผลิต สีพื้นฐานอย่างส้มและน้ำเงินมักมีต้นทุนสีผสมที่ต่ำกว่าสีพิเศษหรือสีพาสเทล เพราะใช้เม็ดสีมาตรฐานที่ผลิตในปริมาณมากได้ ทำให้ผู้ผลิตเก้าอี้สำหรับธุรกิจให้เช่าเลือกผลิตสีเหล่านี้เป็นหลัก เพราะต้องสั่งผลิตในจำนวนมากระดับหลายพันตัวเพื่อให้ได้ราคาต่อหน่วยที่คุ้มค่าที่สุด

ส่วนในมิติวัฒนธรรม สีเหล่านี้กลายเป็น "สีของงานเช่า" ในความรับรู้ของคนไทยไปโดยปริยาย เมื่อเห็นเก้าอี้สีส้มหรือสีน้ำเงินวางเรียงเป็นแถว สมองจะเชื่อมโยงทันทีว่าเป็นงานพิธีหรืองานรวมญาติ ซึ่งต่างจากความรู้สึกที่ได้จากเก้าอี้สีขาวหรือสีไม้ที่ให้ความรู้สึกเป็นพื้นที่ส่วนตัวมากกว่า

เก้าอี้ในงานทำบุญและงานวัด มาตรฐานที่ไม่มีใครเขียนไว้แต่ทุกคนรู้

งานทำบุญที่วัดในประเทศไทยมีรูปแบบที่ค่อนข้างเป็นมาตรฐานโดยไม่ต้องมีใครกำหนดเป็นกฎเกณฑ์ลายลักษณ์อักษร ส่วนหนึ่งเป็นเพราะวัดส่วนใหญ่มีเก้าอี้ของตัวเองอยู่แล้วสำหรับให้ยืมหรือเช่าใช้ในงานต่าง ๆ ที่จัดในบริเวณวัด และเก้าอี้เหล่านี้มักผ่านการสั่งซื้อจากผู้บริจาคจำนวนมากในคราวเดียว ทำให้รูปแบบ สี และทรงเป็นชุดเดียวกันทั้งหมด

นอกจากนี้เก้าอี้ของวัดยังต้องทนทานต่อการใช้งานกลางแจ้งเป็นพิเศษ เพราะงานวัดส่วนใหญ่จัดในศาลาเปิดโล่งหรือลานวัดที่ไม่มีหลังคาคลุมเต็มพื้นที่ ต้องเจอทั้งแดดจัดในตอนกลางวันและน้ำค้างในตอนเช้า เก้าอี้พลาสติกที่ทนทั้งความร้อนและความชื้นได้ดีจึงเป็นตัวเลือกที่เหมาะสมกว่าวัสดุอื่นอย่างชัดเจน

อีกปัจจัยที่สำคัญคือการจัดเก็บ วัดต้องเก็บเก้าอี้จำนวนมากในพื้นที่จำกัดระหว่างที่ไม่มีงาน เก้าอี้ที่ซ้อนกันได้แน่นจึงเป็นข้อกำหนดที่จำเป็นมากกว่าความสวยงาม เพราะถ้าเก้าอี้ซ้อนไม่ได้ดี การจัดเก็บนับร้อยตัวจะกินพื้นที่เก็บของวัดมากเกินความจำเป็น

งานศพกับเก้าอี้สีขาว ทำไมถึงต้องต่างจากงานบุญทั่วไป

ถ้าสังเกตให้ดี เก้าอี้ในงานศพมักมีสีขาวหรือสีอ่อนมากกว่าสีส้มหรือสีน้ำเงินสดที่เห็นในงานบุญทั่วไป ความแตกต่างนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่สะท้อนธรรมเนียมความเชื่อเรื่องสีในวัฒนธรรมไทยที่ฝังลึกมานาน

ในความเชื่อไทยดั้งเดิม สีขาวเป็นสีที่สื่อถึงความบริสุทธิ์ ความสงบ และการไว้อาลัย ใช้ในงานศพมาอย่างต่อเนื่องในหลายบริบท ทั้งชุดที่สวมใส่ ผ้าที่ใช้ตกแต่ง และเฟอร์นิเจอร์ที่จัดในงาน เก้าอี้สีขาวหรือสีเทาอ่อนจึงถูกเลือกใช้แทนสีสดใสอย่างส้มหรือน้ำเงินที่ให้ความรู้สึกรื่นเริงเกินไปสำหรับบรรยากาศของงาน

ในแง่ฟังก์ชัน เก้าอี้งานศพยังต้องคำนึงถึงเรื่องอื่นเพิ่มเติมจากงานบุญทั่วไป เพราะงานสวดอภิธรรมมักจัดต่อเนื่องหลายคืนติดต่อกัน ผู้มาร่วมงานนั่งเป็นเวลานานกว่างานบุญทั่วไปที่มักใช้เวลาสั้นกว่า เก้าอี้ที่ใช้ในงานศพจึงมักมีพนักพิงมากกว่าเก้าอี้ทรงสตูลแบบที่ใช้ในงานวัดทั่วไป เพื่อรองรับการนั่งต่อเนื่องเป็นชั่วโมง

งานบวชและงานมงคล สีและทรงเปลี่ยนไปอย่างไร

ในทางตรงข้ามกับงานศพ งานบวชและงานมงคลสมรสมักเลือกใช้เก้าอี้ที่มีสีสันสดใสกว่า โดยเฉพาะสีทองและสีแดง ซึ่งเป็นสีที่สื่อถึงความเป็นมงคล ความเจริญรุ่งเรือง และความสุขในวัฒนธรรมไทย บางงานยังเลือกเก้าอี้ที่มีผ้าคลุมหรือโบว์ตกแต่งเพิ่มเติมเพื่อเสริมบรรยากาศพิเศษให้กับงาน

อย่างไรก็ตาม โครงสร้างพื้นฐานของเก้าอี้ที่ใช้ยังคงเป็นเก้าอี้พลาสติกทรงเหลี่ยมแบบเดียวกับงานบุญทั่วไป เพียงแต่มีการตกแต่งเพิ่มเติมด้วยผ้าคลุม ริบบิ้น หรือดอกไม้ เพื่อให้เข้ากับธีมของงาน ความยืดหยุ่นนี้คือข้อดีอีกอย่างของเก้าอี้พลาสติกมาตรฐาน เพราะสามารถปรับเปลี่ยนหน้าตาภายนอกได้ง่ายโดยไม่ต้องเปลี่ยนเก้าอี้ทั้งหมด

ธุรกิจให้เช่าเก้าอี้สำหรับงานแต่งงานหลายเจ้าจึงมักมีเก้าอี้พลาสติกทรงมาตรฐานเป็นฐานหลัก แล้วเสริมด้วยผ้าคลุมสีต่าง ๆ ให้ลูกค้าเลือกตามธีมงาน ซึ่งคุ้มค่ากว่าการสต๊อกเก้าอี้หลายแบบหลายสีแยกกันมาก

เหตุผลทางเศรษฐกิจที่ทำให้ทุกที่เลือกเก้าอี้แบบเดียวกัน

นอกเหนือจากเรื่องฟังก์ชันและวัฒนธรรม มีอีกเหตุผลสำคัญที่ทำให้เก้าอี้งานบุญทั่วประเทศมีหน้าตาคล้ายกันมาก นั่นคือเศรษฐศาสตร์ของการผลิตและการให้เช่า ซึ่งเป็นปัจจัยที่คนทั่วไปมักไม่ได้คิดถึง แต่มีอิทธิพลมากที่สุดในการกำหนดรูปแบบที่เราเห็นจนคุ้นตา

ผู้ผลิตเก้าอี้พลาสติกขนาดใหญ่มักผลิตรุ่นมาตรฐานในปริมาณมากเพื่อให้ได้ต้นทุนต่อหน่วยที่ต่ำที่สุด การผลิตเก้าอี้รุ่นพิเศษหรือสีเฉพาะในจำนวนน้อยทำให้ต้นทุนต่อตัวสูงขึ้นมาก เพราะแม่พิมพ์และกระบวนการผลิตต้องตั้งค่าใหม่สำหรับแต่ละรุ่น ธุรกิจให้เช่าเก้าอี้งานบุญซึ่งต้องการเก้าอี้จำนวนมากในราคาประหยัด จึงเลือกซื้อรุ่นมาตรฐานที่ผลิตเป็นจำนวนมากอยู่แล้วเสมอ

นอกจากนี้ เก้าอี้รุ่นมาตรฐานยังหาอะไหล่หรือซื้อเพิ่มได้ง่ายกว่ามาก เมื่อเก้าอี้ในสต๊อกชำรุดหรือสูญหายจากการเช่าใช้ ผู้ประกอบการสามารถสั่งซื้อรุ่นเดิมมาเสริมได้ทันทีโดยไม่ต้องกังวลเรื่องสีหรือรุ่นไม่ตรงกัน ซึ่งสำคัญมากสำหรับธุรกิจที่ต้องรักษาความสม่ำเสมอของชุดเก้าอี้ในทุกงานที่รับจ้าง

ธุรกิจให้เช่าเก้าอี้งานวัด ทำไมต้องสต๊อกเก้าอี้แบบเดียวกันเป็นพันตัว

ธุรกิจให้เช่าเก้าอี้สำหรับงานบุญในแต่ละพื้นที่มักมีสต๊อกเก้าอี้รุ่นเดียวกันเป็นจำนวนหลักร้อยถึงหลักพันตัว เพราะงานใหญ่อย่างงานวัดประจำปีหรืองานศพที่มีแขกมาร่วมจำนวนมากต้องการเก้าอี้ครั้งละหลายร้อยตัวในคราวเดียว การมีเก้าอี้หลายแบบปะปนกันจะทำให้ภาพรวมของงานดูไม่เป็นระเบียบ และสร้างปัญหาด้านโลจิสติกส์ในการขนส่งและจัดเก็บ

เมื่อต้องขนเก้าอี้จำนวนมากขึ้นรถบรรทุกไปกลับระหว่างคลังเก็บกับสถานที่จัดงาน เก้าอี้ที่มีขนาดและรูปทรงเดียวกันทั้งหมดจะซ้อนวางในรถได้พอดีและคำนวณพื้นที่บรรทุกได้แม่นยำ ต่างจากการผสมเก้าอี้หลายรุ่นที่ซ้อนกันไม่สนิทและเสียพื้นที่ในรถบรรทุกโดยไม่จำเป็น ทำให้ต้องเพิ่มจำนวนเที่ยวรถซึ่งเพิ่มต้นทุนทันที

ปัจจัยเหล่านี้รวมกันอธิบายได้ว่าทำไมเก้าอี้งานบุญทั่วประเทศไทยถึงดูคล้ายกันไปหมด ไม่ใช่เพราะขาดความคิดสร้างสรรค์ แต่เพราะมันคือทางออกที่สมเหตุสมผลที่สุดสำหรับธุรกิจที่ต้องบริหารเก้าอี้จำนวนมากให้คุ้มค่าที่สุด

ความต่างของแต่ละภาคในไทย มีไหม

แม้ภาพรวมจะคล้ายกันทั่วประเทศ แต่ก็มีรายละเอียดเล็ก ๆ ที่แตกต่างกันไปตามแต่ละภูมิภาค ซึ่งสะท้อนวัฒนธรรมท้องถิ่นและสภาพอากาศที่ต่างกัน

ในภาคอีสานและภาคเหนือที่งานบุญมักจัดในพื้นที่โล่งแจ้งและมีงานบุญประเพณีบ่อยตลอดปี เก้าอี้พลาสติกที่ใช้มักเน้นความทนทานต่อแดดจัดเป็นพิเศษ เพราะภูมิภาคเหล่านี้มีค่า UV Index สูงต่อเนื่องและงานบุญหลายงานจัดกลางแจ้งทั้งวัน ในขณะที่ภาคกลางและกรุงเทพฯ ที่งานบุญส่วนใหญ่จัดในศาลาวัดที่มีหลังคาคลุม ความสำคัญเรื่องการทนแดดอาจน้อยกว่าเล็กน้อยแต่เน้นเรื่องความสะดวกในการขนส่งในพื้นที่เมืองที่การจราจรหนาแน่นแทน

ในภาคใต้ที่มีฝนตกบ่อยและความชื้นสูงตลอดปี เก้าอี้ที่ใช้ในงานบุญมักต้องผ่านการทดสอบเรื่องการขึ้นราและกลิ่นอับมากกว่าภูมิภาคอื่น ผู้ให้เช่าเก้าอี้ในพื้นที่นี้จึงมักดูแลเรื่องการผึ่งแห้งและการเก็บรักษาอย่างเข้มงวดกว่าปกติ เพื่อป้องกันไม่ให้เก้าอี้มีกลิ่นอับเวลานำไปใช้ในงานต่อไป

ถ้าจะซื้อเก้าอี้ไว้ใช้งานบุญเอง ควรเลือกแบบไหน

สำหรับวัด มูลนิธิ หรือชุมชนที่ต้องการซื้อเก้าอี้ไว้ใช้งานบุญเป็นของตัวเองแทนการเช่าทุกครั้ง มีหลักการเลือกที่ควรพิจารณาให้รอบคอบ เพื่อให้การลงทุนครั้งนี้คุ้มค่าและใช้งานได้นานหลายปี

เลือกรุ่นที่ระบุวัสดุชัดเจนว่าเป็น PP หรือ HDPE เกรดดี เพราะเก้าอี้ที่ต้องใช้งานกลางแจ้งซ้ำ ๆ ตลอดทั้งปีต้องการความทนทานต่อ UV และความชื้นมากกว่าเก้าอี้ใช้งานทั่วไปในบ้าน เลือกทรงที่ซ้อนกันได้ดีเพื่อประหยัดพื้นที่จัดเก็บ และเลือกสีที่เข้ากับธรรมเนียมของงานที่จัดบ่อยที่สุด ถ้าวัดจัดงานบุญทั่วไปบ่อยกว่างานศพ สีส้มหรือสีน้ำเงินมาตรฐานอาจคุ้มค่ากว่า แต่ถ้าจัดงานสวดอภิธรรมบ่อย การมีชุดเก้าอี้สีขาวแยกต่างหากก็อาจคุ้มค่าเช่นกัน

น้ำหนักที่รับได้ก็เป็นเรื่องสำคัญที่มักถูกมองข้าม เพราะงานบุญมีผู้ร่วมงานหลากหลายวัยและน้ำหนักตัว เก้าอี้ที่มีสเปกรับน้ำหนักได้ชัดเจนและเผื่อค่าความปลอดภัยไว้พอสมควรจะลดความเสี่ยงที่เก้าอี้จะหักหรือพังกลางงาน ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่สร้างความน่าอายและความเสี่ยงต่อผู้สูงอายุที่มักมาร่วมงานบุญเป็นจำนวนมาก

Checklist 8 ข้อ ก่อนเลือกเก้าอี้สำหรับจัดงานบุญ

รวมทุกเรื่องที่คุยมาไว้ในลิสต์เดียว สำหรับวัด มูลนิธิ หรือชุมชนที่กำลังพิจารณาซื้อเก้าอี้ไว้ใช้งานบุญของตัวเอง

สรุป: ความคุ้นตาที่ซ่อนเหตุผลไว้มากกว่าที่คิด

เก้าอี้พลาสติกที่เราเห็นจนชินตาในงานบุญ งานวัด และงานศพ ไม่ได้เป็นแบบนั้นเพราะขาดความคิดสร้างสรรค์หรือทุกคนลอกเลียนแบบกันโดยไม่มีเหตุผล แต่เป็นผลลัพธ์ของการตัดสินใจที่สมเหตุสมผลหลายชั้น ทั้งฟังก์ชันการจัดวางที่นั่งจำนวนมาก เศรษฐศาสตร์ของธุรกิจให้เช่า และความหมายเชิงวัฒนธรรมที่สั่งสมมานาน

เรื่องเล็ก ๆ แบบนี้คือตัวอย่างที่ดีว่าของใช้ในชีวิตประจำวันที่เราไม่เคยตั้งคำถาม มักมีเหตุผลทางวิศวกรรม เศรษฐศาสตร์ และวัฒนธรรมซ่อนอยู่มากกว่าที่คิดเสมอ ครั้งหน้าที่ไปงานบุญแล้วเห็นเก้าอี้พลาสติกสีคุ้นตาเรียงเป็นแถว อาจลองมองมันด้วยสายตาที่ต่างไปจากเดิมก็ได้ครับ

สำหรับวัด มูลนิธิ หรือผู้ที่ต้องการจัดซื้อเก้าอี้พลาสติกสำหรับใช้งานบุญและงานพิธีต่าง ๆ สามารถดูตัวเลือกทั้งหมดได้ที่ เก้าอี้พลาสติก ศรีไทย ซุปเปอร์แวร์ และติดตามบทความความรู้เรื่องเก้าอี้และวัฒนธรรมการใช้งานเพิ่มเติมได้ที่ Srithaionline.com/article