เก้าอี้พลาสติกทนไฟได้กี่องศา หากร้านไฟไหม้ เก้าอี้จะละลายไหม

คำถามที่หลายคนสงสัยเวลาเห็นข่าวไฟไหม้ร้านอาหารหรือร้านค้าที่มีเก้าอี้พลาสติกวางเรียงเต็มพื้นที่ บทความนี้อธิบายให้เข้าใจง่ายด้วยข้อมูลทางวัสดุศาสตร์จริง

เก้าอี้พลาสติกทำจากอะไร เกี่ยวข้องกับการทนไฟอย่างไร

เก้าอี้พลาสติกที่ใช้กันทั่วไปในร้านอาหาร งานอีเวนต์ หรือตามบ้าน ส่วนใหญ่ผลิตจากโพลีโพรพิลีน หรือที่เรียกกันสั้น ๆ ว่า PP ซึ่งเป็นพลาสติกกลุ่มเทอร์โมพลาสติก คุณสมบัติเด่นของ PP คือเมื่อโดนความร้อนถึงระดับหนึ่งจะอ่อนตัวและหลอมเหลว แต่จะไม่แข็งตัวถาวรเหมือนพลาสติกกลุ่มเทอร์โมเซ็ต การที่ PP เป็นเทอร์โมพลาสติกนี่เองที่ทำให้มันสามารถนำมาขึ้นรูปเป็นเก้าอี้ได้ง่ายด้วยกระบวนการฉีดพลาสติก แต่ในอีกมุมหนึ่งก็หมายความว่าเมื่อเจอความร้อนสูงมาก ๆ อย่างในเหตุการณ์ไฟไหม้ เนื้อพลาสติกจะไม่สามารถคงรูปเดิมไว้ได้

นอกจาก PP แล้ว เก้าอี้พลาสติกบางรุ่นยังผลิตจาก HDPE หรือโพลีเอทิลีนความหนาแน่นสูง ซึ่งมีคุณสมบัติใกล้เคียงกันคือทนแรงกระแทกดี น้ำหนักเบา แต่ก็ยังเป็นวัสดุที่ติดไฟได้เช่นเดียวกับพลาสติกทั่วไป ไม่มีพลาสติกชนิดใดในกลุ่มนี้ที่จัดเป็นวัสดุทนไฟแบบเดียวกับโลหะหรือคอนกรีต

จุดหลอมเหลว จุดวาบไฟ และจุดติดไฟเอง ต่างกันอย่างไร

ก่อนจะตอบคำถามว่าเก้าอี้พลาสติกทนไฟได้กี่องศา ต้องเข้าใจก่อนว่าคำว่า ทนความร้อน ในทางวัสดุศาสตร์แบ่งออกเป็นหลายระดับ ซึ่งแต่ละระดับมีความหมายต่างกันโดยสิ้นเชิง

จุดหลอมเหลว คืออุณหภูมิที่พลาสติกเริ่มอ่อนตัวและเปลี่ยนสภาพจากของแข็งเป็นของเหลวหนืด สำหรับ PP อยู่ที่ประมาณ 160 ถึง 170 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นระดับความร้อนที่ยังไม่มีเปลวไฟเกิดขึ้น เพียงแค่เนื้อพลาสติกจะเริ่มบิดงอและเสียรูปทรง

จุดวาบไฟ คืออุณหภูมิที่ไอระเหยจากพลาสติกสามารถติดไฟได้ชั่วขณะเมื่อมีประกายไฟมาสัมผัส สำหรับ PP อยู่ในช่วงใกล้เคียงกับจุดหลอมเหลว คือประมาณ 165 ถึง 170 องศาเซลเซียส

จุดติดไฟเอง หรืออุณหภูมิที่วัสดุลุกไหม้ได้เองโดยไม่ต้องมีประกายไฟจากภายนอก เป็นตัวเลขที่สูงกว่ามาก สำหรับ PP อยู่ที่ประมาณ 380 ถึง 440 องศาเซลเซียส ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมและปริมาณออกซิเจนขณะนั้น

สรุปง่าย ๆ คือ เก้าอี้พลาสติกจะเริ่ม อ่อนตัวและเสียรูป ตั้งแต่อุณหภูมิราว 160 องศาเซลเซียสขึ้นไป แต่จะ ลุกติดไฟเป็นเปลวจริง เมื่ออุณหภูมิโดยรอบสูงถึงระดับ 380 องศาเซลเซียสขึ้นไป หรือเมื่อมีเปลวไฟจากแหล่งอื่นมาสัมผัสโดยตรง

ไม่มีเก้าอี้พลาสติกชนิดใดในตลาดที่จัดเป็นวัสดุทนไฟ ทุกชนิดล้วนติดไฟและหลอมเหลวได้เมื่อเจอความร้อนสูงพอ ต่างกันเพียงระยะเวลาที่ทนได้ก่อนเสียรูป

ถ้าเกิดไฟไหม้จริง เก้าอี้พลาสติกจะเป็นอย่างไร

ในเหตุการณ์ไฟไหม้จริง อุณหภูมิภายในพื้นที่เกิดเหตุมักสูงกว่าตัวเลขจุดติดไฟเองของ PP ไปมาก โดยเฉพาะช่วงที่เกิดภาวะที่เรียกว่า Flashover หรือจุดที่ไฟลุกลามทั่วทั้งห้องอย่างฉับพลัน ซึ่งอุณหภูมิในจุดนั้นอาจสูงถึง 600 องศาเซลเซียสขึ้นไป และในบางจุดของกองเพลิงอาจสูงกว่า 1,000 องศาเซลเซียส ด้วยอุณหภูมิระดับนี้ เก้าอี้พลาสติกไม่ว่าจะเป็น PP หรือ HDPE จะไม่มีทางคงสภาพเดิมไว้ได้เลย

ลักษณะการเผาไหม้ของ PP มีจุดสังเกตที่ชัดเจนคือ เมื่อโดนเปลวไฟโดยตรง เนื้อพลาสติกจะอ่อนตัวและหลอมละลายอย่างรวดเร็ว เกิดเปลวไฟสีส้มอมเหลืองพร้อมควันสีดำปริมาณหนึ่ง และเนื่องจาก PP จัดเป็นพอลิเมอร์ประเภทไม่เกิดเถ้าถ่าน (Non-charring polymer) เมื่อไหม้หมดแล้วจึงมักไม่เหลือเศษซากแข็งมาก ต่างจากวัสดุอย่างไม้ที่จะเหลือถ่านไหม้ให้เห็น

สิ่งที่อันตรายกว่าความร้อนคือ พลาสติกที่หลอมเหลวจะไหลย้อยลงมาเป็นหยดของเหลวร้อนจัด ซึ่งสามารถลามไปติดวัสดุอื่นที่อยู่ใกล้เคียง หรือทำให้ผู้ที่พยายามหนีออกจากที่เกิดเหตุถูกลวกได้หากสัมผัสโดน นอกจากนี้ ควันที่เกิดจากการเผาไหม้พลาสติกยังมีสารประกอบอินทรีย์และก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ปะปนอยู่ ซึ่งเป็นอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจมากกว่าความร้อนของเปลวไฟเสียอีก

ด้วยเหตุนี้ ในทางปฏิบัติ ร้านค้าหรือสถานที่ที่มีคนพลุกพล่านจึงควรมีทางหนีไฟที่ชัดเจน ไม่วางเก้าอี้พลาสติกจำนวนมากกีดขวางทางออกฉุกเฉิน และหลีกเลี่ยงการวางเก้าอี้ใกล้แหล่งความร้อนอย่างเตาแก๊สหรือปลั๊กไฟที่มีความเสี่ยงลัดวงจร เพราะแม้ PP จะทนความร้อนจากแดดหรือการใช้งานทั่วไปได้ดีในระดับหนึ่งตามที่เคยอธิบายไว้ในบทความ เก้าอี้พลาสติกไม่ควรตากแดดนานกี่ชั่วโมง ทนความร้อนได้ขนาดไหน แต่นั่นเป็นคนละระดับกับความร้อนในเหตุการณ์เพลิงไหม้โดยสิ้นเชิง

ตารางเปรียบเทียบอุณหภูมิของพลาสติกแต่ละชนิด

หมายเหตุ ตัวเลขข้างต้นเป็นค่าประมาณโดยทั่วไปของวัสดุแต่ละชนิด อาจมีความคลาดเคลื่อนได้เล็กน้อยตามสูตรการผลิตของแต่ละแบรนด์ และสารเติมแต่งที่ใช้

เช็กลิสต์ความปลอดภัยเรื่องเก้าอี้พลาสติกกับอัคคีภัย

สรุปสิ่งที่ต้องจำ